Bệnh sán chó – Cách phòng ngừa và điều trị

Bệnh sán chó là một trong những bệnh ký sinh trùng thường gặp ở thú cưng. Bệnh không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến thú cưng mà còn tiềm ẩn nguy cơ lây truyền sang người. Chính vì vậy, việc hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và phương pháp điều trị bệnh sán chó là vô cùng quan trọng để bảo vệ cả thú cưng lẫn chủ nuôi.

Sán chó là gì?

Bệnh sán chó là thuật ngữ chỉ tình trạng chó mắc phải các loại ký sinh trùng đường ruột, thường gặp nhất ở chó con hoặc những thú cưng chưa được tẩy giun định kỳ. Trong đó, giun đũa chó (Toxocara canis) là loài phổ biến nhất, ngoài ra còn có sán dây (Dipylidium caninum) – một ký sinh trùng nguy hiểm khác. Chúng sống ở ruột non, hút dinh dưỡng và ảnh hưởng sức khỏe, phát triển của thú cưng.

Vòng đời của bệnh sán chó bắt đầu khi chó vô tình nuốt phải trứng sán hoặc ấu trùng từ đất, nước, thức ăn nhiễm bẩn hoặc thông qua vật chủ trung gian. Một số trường hợp, trứng sán còn có thể xâm nhập qua vết thương hở. Sau khi đi vào cơ thể, trứng phát triển thành ấu trùng rồi trưởng thành, tiếp tục sinh sản trong ruột non. Trứng sán sẽ được thải ra ngoài theo phân và phát tán ra môi trường. Nếu không kiểm soát, chúng trở thành nguồn lây nhiễm cho những con chó khác.

Bệnh sán chó lây truyền như thế nào?

Bệnh sán chó ở thú cưng rất dễ lây lan do ký sinh trùng có khả năng sinh sôi nhanh và tồn tại dai dẳng trong môi trường. Có nhiều con đường khiến chó bị nhiễm sán, trong đó phổ biến nhất là:

Nhiễm từ chó mèo đã mang mầm bệnh

Khi tiếp xúc trực tiếp với chó mèo đã bị sán, nguy cơ lây nhiễm rất cao. Chó liếm phân hoặc tiếp xúc nơi ô nhiễm có thể nuốt phải trứng sán. Ngoài ra, việc để thú cưng chơi cùng, ngửi, liếm lông hoặc dùng chung bát ăn uống với những con vật đang mắc bệnh sán chó cũng làm tăng khả năng lây lan.

Nhiễm từ đất cát và môi trường bẩn

Trứng sán có thể tồn tại lâu trong đất, cát, đặc biệt ở những nơi chó thường đi vệ sinh. Khi đào bới hoặc lăn lộn trong môi trường ô nhiễm, chó dễ tiếp xúc với trứng sán. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến bệnh sán chó trở nên phổ biến ở thú cưng nuôi thả rông.

Nhiễm khi ăn thực phẩm có chứa ấu trùng

Chó có thể nhiễm sán khi ăn thịt sống, nội tạng chưa chín hoặc rau củ bẩn. Ngoài ra, những chú chó có thói quen săn bắt động vật nhỏ như chuột, chim, thằn lằn… cũng dễ mắc bệnh sán chó vì trong cơ thể vật mồi có thể chứa sẵn ấu trùng.

Lây từ chó mẹ sang chó con

Một con đường lây truyền đặc biệt nguy hiểm là từ chó mẹ sang chó con. Ấu trùng sán có thể truyền qua nhau thai hoặc sữa mẹ trong thời gian chó con còn bú. Chó con chưa tẩy giun, ký sinh trùng phát triển khiến chúng suy yếu, chậm lớn và giảm đề kháng.

Dấu hiệu thú cưng mắc bệnh sán chó

Một số dấu hiệu thường gặp khi chó mắc bệnh sán chó bao gồm:

• Rối loạn tiêu hóa: Chó có thể tiêu chảy, phân nhầy máu và xuất hiện đốt sán.
• Nôn ói bất thường: Trong một số trường hợp, chó có thể nôn ra giun hoặc các đoạn sán nhỏ.
• Bụng phình to: Dù ăn uống bình thường, nhưng bụng căng to – dấu hiệu điển hình nhiễm ký sinh trùng.
• Sụt cân, chậm lớn: Cơ thể gầy gò, lông xơ xác, kém mượt.
• Ngứa ngáy vùng hậu môn: Chó hay cọ mông xuống sàn do sán gây ngứa và kích ứng.
• Thiếu máu, mệt mỏi: Trường hợp nặng, bệnh sán chó gây suy nhược và niêm mạc nhợt nhạt do mất máu.

Việc theo dõi kỹ các dấu hiệu trên sẽ giúp chủ nuôi phát hiện sớm và đưa thú cưng đến bác sĩ thú y kịp thời, tránh để bệnh sán chó phát triển thành biến chứng nguy hiểm.

Cách điều trị và phòng ngừa bệnh sán chó ở thú cưng

Điều trị bệnh sán chó

Khi thú cưng được chẩn đoán mắc bệnh sán chó, việc điều trị cần tuân thủ phác đồ thú y để đảm bảo hiệu quả và an toàn:

• Thuốc đặc trị sán: Các hoạt chất thường được sử dụng gồm Praziquantel, Fenbendazole, Albendazole… Đây là nhóm thuốc có khả năng tiêu diệt sán trưởng thành và hạn chế tái phát. Liều lượng và phác đồ điều trị phải do bác sĩ chỉ định, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc.
• Điều trị hỗ trợ: Ở những trường hợp nặng, chó có thể bị mất nước, rối loạn tiêu hóa hoặc suy kiệt. Bác sĩ có thể truyền dịch, bổ sung vitamin và khoáng chất để cải thiện thể trạng.
• Theo dõi và tái kiểm tra: Sau khi điều trị, cần xét nghiệm phân hoặc nội soi lại để xác định tình trạng ký sinh trùng đã được loại bỏ hoàn toàn. Một số trường hợp cần lặp lại liệu trình để tránh tái nhiễm.
  

Điều trị đúng cách và kịp thời giúp thú cưng tránh được những biến chứng nguy hiểm từ bệnh sán chó, như tắc ruột, viêm ruột mạn tính, thiếu máu hoặc chậm phát triển.

Phòng ngừa bệnh sán chó

Phòng bệnh đóng vai trò quan trọng, giúp hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm sán từ môi trường. Chủ nuôi cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau:

• Tẩy giun định kỳ: Chó con nên bắt đầu tẩy giun từ 2–3 tuần tuổi, sau đó lặp lại mỗi tháng cho đến 6 tháng tuổi. Chó trưởng thành nên tẩy giun 3–4 lần/năm, tùy môi trường sống và mức độ phơi nhiễm.
• Kiểm soát thức ăn: Không cho chó ăn thịt sống, phủ tạng chưa nấu chín hoặc thức ăn không đảm bảo vệ sinh. Đây là nguồn lây nhiễm trứng và ấu trùng sán phổ biến.
• Vệ sinh môi trường sống: Dọn phân hằng ngày, vệ sinh chuồng trại và khử khuẩn định kỳ.
• Kiểm soát ký sinh trùng ngoài da: Bọ chét và ve rận là vật chủ trung gian quan trọng của sán dây. Cần tắm rửa thường xuyên, kết hợp các sản phẩm diệt ký sinh ngoài da để ngăn lây nhiễm.
• Khám thú y định kỳ: Khám sức khỏe thú cưng 6–12 tháng/lần để phát hiện sớm và xử lý kịp thời.